Alternator

Alternatory w samochodach FSO Polonez – podzespoły układu elektrycznego odpowiadające za ładowanie akumulatora oraz zasilanie odbiorników prądu w trakcie pracy silnika w samochodach marki FSO Polonez produkowanych w latach 1978–2002. Ze względu na zróżnicowanie palety jednostek napędowych (od klasycznych silników OHV, poprzez silnik Diesla konstrukcji PSA, aż po brytyjską jednostkę Rover serii K) oraz rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną w nowszych modelach (wprowadzenie wtrysku paliwa, bogatsze wyposażenie), w samochodach z rodziny Polonez stosowano wiele typów alternatorów o różnej konstrukcji, wydajności i sposobach regulacji napięcia.

Polonez 1300 / 1500 (1978–1991)

We wczesnych modelach z silnikami gaźnikowymi (tzw. "Borewicz", "Akwarium", MR'87, MR'89) stosowano osprzęt elektryczny produkcji krajowej, dostarczany głównie przez Zakłady Elektrotechniki Motoryzacyjnej (Zelmot / Elmot). Początkowo montowano alternatory współpracujące z zewnętrznym, mechanicznym, a później elektronicznym regulatorem napięcia (np. RC2/12). Napęd z wału korbowego przekazywany był za pomocą paska klinowego o szerokości 10 mm.

Zasadniczym modelem był alternator 9-diodowy serii A124-55, zapewniający maksymalny prąd ładowania rzędu 55 A przy napięciu znamionowym 14 V. Konstrukcyjnie wywodził się z układów stosowanych w Polskim Fiacie 125p. Łożyskowanie wirnika opierało się na łożyskach kulkowych serii 6201 (od strony pierścieni ślizgowych) oraz 6203 (od strony koła pasowego).

Tabela 1: Alternatory i kluczowe części – Polonez 1300/1500 (OHV)

Nazwa podzespołu / Typ	Oznaczenie producenta	Numer części (OEM/Katalog)	Główne parametry
Alternator w kpl. (zewn. regulator)	A124-55h	110611	14 V, 55 A, pasek 10 mm
Alternator w kpl. (zint. regulator)	A124-55N	110611 / 4152101	14 V, 55 A
Wirnik alternatora	Zelmot/Elmot	023403	N/D
Szczotkotrzymacz z regulatorem	RNA-1 / RNA-2	2429020 (dla A124-55N)	Napięcie regulacji ok. 14,0–14,4 V
Łożyska wirnika (przód / tył)	FŁT / SKF	6203 2RS / 6201 2RS	Wym. 17x40x12 mm / 12x32x10 mm

Polonez Caro / Atu (1991–1997) z silnikami 1.5i / 1.6i

Wraz z modernizacją rodziny Poloneza do wersji Caro, a także wprowadzeniem silników zasilanych jednopunktowym wtryskiem paliwa (początkowo Abimex, później Multec), zapotrzebowanie instalacji na prąd wzrosło ze względu na obecność elektrycznej pompy paliwa oraz modułów sterujących układem zapłonowo-wtryskowym (ECM). W standardowych wersjach nadal wykorzystywano udoskonalone warianty alternatorów A124-55N ze zintegrowanym regulatorem napięcia.

Dla wersji z bogatszym wyposażeniem elektrycznym przewidziano wydajniejszy wariant alternatora, zdolny do generowania prądu rzędu 70 A.

Tabela 2: Alternatory – Polonez Caro / Atu (OHV, Wtrysk Abimex / Multec)

Nazwa podzespołu / Typ	Oznaczenie producenta	Numer części (Katalog Daewoo-FSO)	Główne parametry
Alternator w kpl. (Standard)	A124-55N	059340 (zgodne stojany)	14 V, 55 A
Alternator w kpl. (Wzmocniony)	A124-70	Tablica 55527 (Grupa el.)	14 V, 70 A
Koło pasowe alternatora	ZEM / FSO	059489	Profil paska SPZ 10

Polonez Caro 1.9 D (1991–1996)

Zastosowanie wolnossącego silnika Diesla konstrukcji francuskiej grupy PSA (Citroën XUD9A) o pojemności 1905 cm³ wymusiło zaprojektowanie całkowicie odmiennego osprzętu silnika. Z uwagi na znaczny pobór prądu przez układ podgrzewania świec żarowych o dużej mocy prądowej, konieczne było zastosowanie wysokowydajnych alternatorów produkcji zachodniej, głównie francuskiej firmy Valeo lub włoskiej Magneti Marelli. Napęd realizowano wzmocnionym paskiem klinowym typu AVX10 x 800 La.

Tabela 3: Alternatory – Polonez 1.9 D (Silnik XUD9A)

Nazwa podzespołu / Typ	Oznaczenie producenta	Numer części (OEM / Zamiennik)	Główne parametry
Alternator w kpl.	Valeo / Magneti Marelli	A13N218 / 2541366	14 V, 50 A
Koło pasowe (4 rowki / klinowe zależnie od osprzętu)	Valeo	062492	N/D
Pierścień ślizgowy komutatora wirnika	AS-PL (zamiennik)	131815	N/D

Polonez Caro / Atu 1.4 MPI 16V (1993–1998)

Wdrożenie do oferty FSO Poloneza wyposażonego w nowoczesny, brytyjski silnik Rover serii K (1.4 16V MPI) o mocy 103 KM (76 kW) pociągnęło za sobą przeniesienie na grunt polski znacznej części fabrycznego osprzętu dedykowanego do tej jednostki. W odróżnieniu od silników polskiej konstrukcji, do napędu osprzętu (w tym alternatora) zastosowano pasek wielorowkowy (typu Poly-V). W układach tych pracowały zachodnie zespoły prądotwórcze, zintegrowane w sposób ciasny w bloku silnika ze względu na odmienną, poprzeczną w zamyśle brytyjskich inżynierów, budowę kadłuba jednostki napędowej.

Tabela 4: Alternatory – Polonez 1.4 MPI 16V (Silnik Rover)

Nazwa podzespołu / Typ	Oznaczenie producenta	Numer części (OEM)	Główne parametry
Alternator w kpl.	Magneti Marelli	Typ A127	14 V, 65 A / 75 A, koło pod pasek wielorowkowy
Regulator napięcia zintegrowany ze szczotkami	Magneti Marelli	N/D	Zewnętrznie użebrowany, wbudowany w pokrywę tył

Polonez Plus (1997–2002)

Tabela 5: Alternatory – Polonez Plus

Nazwa podzespołu / Typ	Oznaczenie producenta	Numer części (OEM)	Główne parametry
Alternator w kpl.	Elmot	A124-70C	14 V, 70A

Zestawienie danych obsługowo-naprawczych

• Regulacja naciągu paska (silniki OHV): Pasek klinowy, po poluzowaniu dolnej i górnej śruby mocującej, należy naciągnąć poprzez odchylenie kadłuba alternatora za pomocą dźwigni (np. odpowiednio ukształtowanego łomu) zapartej o blok silnika (uwaga na uszkodzenia obudowy z duraluminium). Poprawny naciąg (dla paska 10 mm) uzyskuje się, gdy w połowie odległości pomiędzy kołem napędowym na wale korbowym a kołem alternatora, pasek ugina się pod naciskiem kciuka na około 10 do 15 mm.
• Momenty dokręcania (silniki OHV): Nakrętka mocująca koło pasowe do wirnika (gwint M14x1.5 lub M16x1.5 zależnie od typu): ok. 45–55 Nm. Śruba ślizgu napinacza: ok. 25 Nm.
• Diagnostyka obwodu wzbudzenia: W przypadku silników OHV lampka kontrolna ładowania na desce rozdzielczej pełni rolę rezystora wzbudzenia początkowego. Uszkodzenie (przepalenie) żarówki lampki ładowania w zestawach wskaźników powoduje brak wzbudzenia elektromagnetycznego, co prowadzi do usterki w postaci braku ładowania przy niskich prędkościach obrotowych.

Modyfikacje

do rovera wchodzi alternator z sierry

Bibliografia

• Trzeciak K., Diagnostyka samochodów osobowych, WKiŁ, Warszawa.
• Morawski E., Budowa Naprawa Eksploatacja: FSO Polonez Caro, Atu, Plus, WKiŁ, Warszawa.
• Fabryczne katalogi części zamiennych FSO-Daewoo dla samochodów Polonez Atu Plus i Caro Plus (tablice 55527 układów elektrycznych).
• Dokumentacja warsztatowa dla FSO Polonez 1300/1500 Repair Manual (wydania anglojęzyczne).